Autor      Edmund Lepka
Tytuł      Pastor wzorem patriotyzmu
Źródło     Przyjaciel Ludu Zeszyt I/XCVII 2003
 


Powszechnie znane w Lesznie jest nazwisko dr. J. Metziga - przyjaciela Polaków i zwolennika równouprawnienia wszystkich narodowości i wyznań. Niewielu jednak zna nazwisko Kasjusza, który wiele zrobił dla Leszna i był przez władze pruskie bardziej znienawidzony i skrzywdzony niż Metzig.
 

Bogusław Dawid Kasjusz (Cassius) urodził się w 1746 r. w Orzeszkowie koło Międzychodu jako syn pastora Pawła Ludwika i matki o nieznanym nazwisku. Nie znamy przyczyn, które spowodowały, że był uczniem i absolwentem gimnazjum w Lesznie. Po jego ukończeniu studia kontynuował we Frankfurcie nad Odrą oraz w Leydzie.
Początkowo, nie znajdując wakującego stanowiska pastora, zaangażował się jako nauczyciel i wychowawca synów ówczesnego właściciela Gronowa, Gruszczyńskiego. Po dwóch latach pracy pedagogicznej powołany został na stanowisko pastora zboru luterańskiego w Skokach. Rok później, w 1777 r., objął równorzędne stanowisko w Lesznie, pełniąc zarazem funkcję prorektora i wykładowcy w gimnazjum.
W 1800 r. został jego rektorem i z ogromnym pożytkiem dla polskości pełnił tę funkcję przez 24 lata. Jako dobry organizator i wykładowca nadał szkole wysoki poziom naukowy, przyciągający uczniów nawet z dalszych okolic. Równocześnie, mimo nacisków władz pruskich, utrzymywał jej polski charakter. Przeprowadzona w 1807 r., w okresie Księstwa Warszawskiego, wizytacja przez Onufrego Kopczyńskiego - członka Izby Edukacyjnej, wykazała nie tylko wysoki poziom naukowy w gimnazjum, ale podkreśliła patriotyczne treści wychowania. Świadectwo tego doświadczonego pedagoga i zasłużonego działacza Komisji Edukacji Narodowej można z pewnością uznać za miarodajne.
 

Kolejnym dowodem wysokiego poziomu gimnazjum było przyłączenie się do niego szkoły luterańskiej. Po likwidacji szkoły pijarów w Rydzynie większość uczniów przeszła do leszczyńskiego gimnazjum, które dzięki staraniom Kasjusza przejęło także bibliotekę i pomoce naukowe z rydzyńskiej szkoły.
Przejęcie w 1821 r. szkoły przez władze pruskie i nadanie jej nazwy Kőnigliche-Preusische Gymnasium in Lissa (Królewsko-Pruskie Gimnazjum w Lesznie) spowodowało wzrost nacisku germanizacyjnego oraz dążenie do pozbycia się Kasjusza, broniącego polskiego charakteru uczelni. Został więc przeniesiony na emeryturę, lecz nie w pełnej wysokości. Zaliczono mu tylko lata pracy z okresu, gdy Leszno było pod panowaniem pruskim, nie uwzględniając czasów do II rozbioru i Księstwa Warszawskiego.
Kasjusz zmarł w styczniu 1828 r. Gdy zlikwidowano cmentarz ewangelicki, nie pozostał po nim żaden ślad, za wyjątkiem pamięci o jego wkładzie w historię leszczyńskiego gimnazjum i obronę polskiego charakteru szkoły.