Autor

Stanisław Jędraś

Tytuł

Banki spółdzielcze w Lesznie

Źródło

Przyjaciel Ludu 3-4/2000

Uwagi

 

 

Leszno przez około 120 lat znajdowało się w oko­wach zaboru pruskiego i należało do grupy naj­bardziej zgermanizowanych miast w Wielkopolsce. Dlatego też polskość torowała tu sobie drogę z więk­szym trudem, aniżeli w innych miastach. Dwie pierwsze próby utworzenia w Lesznie polskiego Banku Ludowego się nie powiodły. Udało się to do­piero 26 kwietnia 1912 r. W dniu tym 35 patriotów utworzyło - pod kierunkiem adwokata Jana Maciaszka  placówkę bankową o nazwie: "Bank Ludowy, spotka z nieograniczoną odpowiedzialnością w Lesznie". Na zebraniu uchwalono, że założony bank przystąpi do Związku Spółek Zarobkowych i Go­spodarczych na Poznańskie i Prusy Zachodnie. Z ramienia tego związku na zebraniu obecny był pa­tron, ksiądz Stanisław Adamski - późniejszy biskup. Ustalono, że bank będzie przyjmował oszczędno­ści do pół miliona marek, a pożyczki będą udziela­ne w wysokości do pięćdziesięciu tysięcy marek. Decyzja ta była w późniejszych latach wielokrotnie zmieniana.

Pierwszy zarząd banku tworzyli: Jan Maciaszek - dyrektor, Marcin Raszewski - kontroler (księ­gowy) i Antoni Żakowski - podskarbi (kasjer). W skład rady nadzorczej weszło 9 osób, a przewodni­czącym zosta) Jan Zwickert, proboszcz z Rydzyny. W radzie nadzorczej - poza duchownymi - były re­prezentowane osoby z różnych zawodów. Do gorą­cych zwolenników utworzenia banku należał znany i ceniony lekarz Bronisław Świderski.

Bank Ludowy w Lesznie działał w zróżnico­wanych warunkach politycznych i gospodarczych. Przez 8 lat działalność ta obywała się w warunkach zaboru pruskiego. W tym czasie toczyła się l wojna światowa, a następnie powstanie wielkopolskie. W czasie powstania część działaczy bankowych była prześladowana, a nawet internowana w Żaganiu. Polacy w okresie powstania dobrowolnie się opo­datkowali i środki te gromadzili w banku ludowym. Był więc bank w tym czasie swego rodzaju "polską wyspą" na terenie miasta.

17 stycznia 1920 r. Leszno zostało wcielone do niepodległej Polski. Początkowe lata w odrodzo­nym kraju nie były dla banku łatwe ze względu na hiperinflację. Gwałtownie postępowała deprecjacja pieniądza i topniały nadwyżki. Okresem dobrym były lata 1925-1929. W 1929 r. liczba członków banku wzrosła do 1226, gdy w 1912 r. wynosiła tylko 134. Bank zaczął osiągać niezłe zyski i w 1927 r. mógł sobie pozwolić na kupno budynku w Rynku, do któ­rego też się przeniesiono. Fatalny natomiast okazał się początek lat trzydziestych, gdy świat ogarnięty został wielkim kryzysem. W leszczyńskim Banku Ludowym w 1930 r. wystąpiły straty w wysokości 245 tyś. zł i w 1931 r. wzrosły one do 750 tyś. zł. W tej sytuacji bank ogłosił upadłość

Od 1931 r. do wybuchu II wojny światowej teren Leszna i okolicy obsługiwał Bank Ludowy z Rydzyny, utworzony w 1924 r. Odrodzenie spółdziel­czości bankowej w Lesznie nastąpiło w 1950 r. i to właśnie na bazie rydzyńskiego Banku Ludowego. W 1950 r. powołano w Lesznie Gminną Kasę Spół­dzielczą. Przyjęto, że zasięg działania GKS będzie się pokrywał z zasięgiem działalności rydzyńskie­go Banku Ludowego w latach 1931 -1939. Do utwo­rzenia GKS najbardziej przyczynili się: Władysław Wawrzyniak, ówczesny dyrektor Banku Rolnego w Lesznie i Mieczysław Wojciechowicz - pierwszy i dłgoletni kierownik oraz dyrektor banku.

Znaczenie powstałej placówki zaczęło szyb­ko rosnąć. W 1950 r. GKS zatrudniał tylko 3 osoby, podczas gdy obecnie Bank Spółdzielczy z filiami zatrudnia 50 osób. Rozległość terenu i wzrost zna­czenia banku spowodowały, że wystąpiła koniecz­ność utworzenia filii. 6 maja 1968 r. uruchomiono filię BS w Rydzynie, 1 grudnia 1968 r. w Krzemie-niewie, 1 czerwca 1969 r. w Lipnie, a 4 grudnia 1972 r. w Święciechowie.

Z dniem 1 października 1974 r. przeszedł na emeryturę dyrektor Mieczysław Wojciechowicz, współzałożyciel banku. Kolejnym dyrektorem został na krótko Jan Leciejewski, który w 1975 r. przeszedł do pracy w Oddziale Wojewódzkim BGŻ w Lesz­nie, a dyrektorem BS został Zdzisław Krumrey. Filia w Lipnie doczekała się w 1975 r. wygodnych po­mieszczeń w nowo postawionym budynku. W tym też roku rozbudowano pomieszczenia BS w Lesznie.

Praca banku stawała się coraz bardziej wszechstronna. Część kwot z czystej nadwyżki przeznaczano na pożyteczne cele społeczne. Zarząd banku poparł decyzję szkoły z pobliskich Goniembic, która założyła książeczkę dla Zakładu Wy­chowawczego w Laskach koło Warszawy. Pewne kwoty przeznaczano na książeczki mieszkaniowe dla wychowanków Domu Dziecka we Wschowie, na potrzeby PCK, Polskiego Komitetu Opieki Spo­łecznej itp.

BS w Lesznie skupia obecnie (łącznie z filia­mi) 2882 członków. Przewodniczącym rady nadzor­czej jest Krzysztof Kawiatoń. Funkcję dyrektora od 1992 r. pełni Andrzej Walentynowicz, a kierownika­mi filii są: w Rydzynie Longina Dzierla, w Święciechowie Zbigniew Zajdel, w Lipnie Dorota Frąckowiak, w Krzemieniewie Henryk Nowak. W latach 1993-1994 przebudowano wnętrze pomieszczeń BS w Lesznie.