Autor

Bronisław Świderski

Tytuł

Luteranie

Źródło

„Ilustrowany opis Leszna i ziemi leszczyńskiej” - reprint wydania z 1928 r

Uwagi

 

 

Wyznanie   ewangelickie.   —    Kościół   św.   Krzyża   przy   Placu Dr.   Metziga.

Powiat leszczyński ze swojemi parafjami podlega superintendenturze w Lesznie i   posiada następujące parafje:  Leszno, superintendent Smend,   Rydzyna,   pastor   Kaulbach.   Wilkowo (dawniej Wolfskirch), pastor Schulz, Osieczna, pastor Nieder, Krzemieniewo, pastor Lehmann, Zaborowo, superintendent Smend. Gmina wyznaniowa istnieje od 1628 r., w którym uchodzący przed najazdem wojsk cesarskich z Góry i z oko­licy przedstawiciele tego wyznania udali się, pod opiekę Lesz­czyńskich, przybywając do miasta naszego. Wkrótce już zbu­dowali oni pierwotną świątynie; w miejscu, na którem stoi dzisiejszy ich kościół św. Krzyża.

Własność parafjalną tworzą: Dom mieszkalny pastora, stare probostwo, szpital św. Grzegorza, Dom związkowy, w 1910 r. zbudowany, służący dziś jako prywatne gimnazjum niemieckie i posiadający obszerną salę na posiedzenia i zebrania Towa­rzystw i Związków ewangelickich.

Kościół ś w.  Krzyża.

Rafał Leszczyński dał przybyłym do Leszna luteranom w r. 1630 wolność wyznania i pozwolił im wybudować kościół. Z drzewa wzniesiony ten kościół spalili w r. 1707 Moskale. W roku 1709 przystąpiono do budowy nowego gmachu muro­wanego, która to praca trwała dziesiątki lat. Pożar miasta w 1790 r. zniszczył wieżę i dach kościelny, tak, że odtąd przez lat kilka odprawiali luteranie nabożeństwo w kościele kalwińskim. Dopiero w 1795 r. nastąpiło poświęcenie odbudo­wanego kościoła. O założeniu czworobocznem 44 mtr. dłu­giem i 24 mtr. szerokiem, należy kościół ten, mianowicie ze zbudowaną w początkach naszego stulecia bardzo piękną barokową wieżą, do najprzedniejszych protestanckich świątyń w naszej dzielnicy. Imponujące i osobliwe wrażenie na widza czyni eliptyczne wnętrze kościoła ze wschodnią niszą, przeznaczoną na ołtarz. Przedewszystkiem bije w oczy skromna, a przytem klasyczna wytworność i zdumiewająca masywność architektonicznych części wnętrza ze spokojnemi ornamentacjami i galerjami. Stary mur z licznymi grobowcami, rzeź­bionymi z marmuru i piaskowca, otacza świątynię. Godzien widzenia jest w pobliżu kościoła znajdujący się główny cmen­tarz parafji św. Krzyża, o którym już na innem miejscu wspomnieliśmy. Z powodu prześladowań i ciężkich przejść parafjan nadali mu wierni miano „Kreuz - Kirche", czyli kościół „Sw. Krzyża". Kościół posiada niepoślednie organy i bogatą bibljotekę.