Autor

Zbigniew Gryczka

Tytuł

Dzieje leszczyńskiej octowni

Źródło

Przyjaciel Ludu 6/1988

Uwagi

 

 

W roku 1988 upłynęło sto lat od założenia w Lesznie  Fabryki Octu przy obecnej ulicy Żwirki i Wigury 25. Założył ją w roku  1888 niejaki Wandel, a po jego śmierci przejął ją syn Paul Wandel, od którego z kolei nabył ją w lipcu 1922 roku destylator Józef Górecki, nazywany seniorem mias­ta Leszna.

Józef Górecki urodził się 8 marca 1875 r. w Ostrzeszowie. Do Leszna przybył prawdopodobnie w roku 1898 zakładając i prowadząc z bratem Janem wytwórnię wódek, likierów, wytłocznię soków oraz wyrób wina krajowego (owocowego). Dzięki dużemu zaangażowaniu i facho­wości bracia zdobyli znaczne środki fina­nsowe i w roku 1905 doprowadzili do poszerzenia obiektu i wykupu z rąk nie­mieckich posiadłości przy tej samej ulicy. Jednocześnie energicznie działali na rzecz umocnienia polskości wśród polskich mieszkańców Leszna, stając się organiza­torami najpierw Towarzystwa Gimnas­tycznego „Sokół" w 1903 r., a później „Tajnego Komitetu Narodowego" w pa­ździerniku 1918 r. W roku 1919 obydwaj bracia Góreccy zostają internowami ko­lejno przebywając w Głogowie, Zgorzel­cu i Żarach, a ich nieobecność odbija się ujemnie na działalności prowadzonej spółki przedsiębiorstwa. W listopadzie 1918 r. Józef Górecki zostaje członkiem Rady Ludowej w Lesznie i delegatem do sejmu dzielnicowego w Poznaniu. Na polecenie tejże Rady Ludowej Józef Gó­recki organizuje Straż Ludową w Lesznie i jest jej pierwszym komendantem. Funkcję tę pełni do czasu zajęcia miasta Leszna przez wojsko i władze polskie w styczniu 1920 roku. W 1920 roku Józef Górecki zostaje na wiele lat członkiem magistratu Leszna. Był on również współzałożycielem Banku Ludowego w Osiecznej — w dniu 12 kwietnia 1911 — pełniąc przez wiele lat funkcję prezesa Zarządu w tymże Banku Spółdzielczym. W 1920 roku jest jednym z kilkunastu założycieli spółdzielni „Drukarnia Leszczyńska", która wydawała od 1920 roku „Głos Leszczyński". W lipcu 1922 roku Józef Górecki zakupił „Fabrykę Octu" w Lesz­nie, przy obecnej ulicy Żwirki i Wigury 25. Fabryka była wtedy parterowym nie­wielkim obiektem. Wkrótce po jej naby­ciu, w latach 1924-1926 fabrykę rozbudo­wał i rozszerzył. Przedmiotem budowy był cały narożnik budynku od strony ulicy Bolesława Chrobrego i piętra w po­zostałych obiektach przeznaczonych na stajnie i magazyny (wykonawca inż. Śniadecki). Po przygotowaniu pomieszczeń Józef Górecki zakupił też urządzenia do zwiększenia produkcji octu, w postaci urządzeń stojakowych Schutzenbacha o pojemności 800 ltr oraz dokupił kadzie fermentacyjne, dochodząc do 89 apara­tów octowych i 3 winnych.

W okresie międzywojennym Leszczyń­ska Fabryka Octu uchodziła za drugą co do wielkości po poznańskiej „Paetza". Jak to z zachowanej dokumentacji wyni­ka fabryka produkowała następujące ro­dzaje octu: 3,5% ocet stołowy, 6% ocet do marynat, 7% ocet estragonowo-ziołowy, 8% winno-gronowy i 10% ocet owo­cowy, jak również 10% luzem. Sprzedaż octu odbywała się w butelkach 0,5 Itr i l Itr oraz w beczkach i balonach szkla­nych oplatanych wikliną. W okresie zmniejszonego popytu produkowano ocet 12% i magazynowano go. Rozlewa­nie octu do butelek odbywało się przy pomocy ręcznego przesuwanego aparatu 5x5 szt. Zakład zatrudniał w latach trzy­dziestych od 11 do 15 pracowników i pro­dukował rocznie około 770-780 tyś. Itr octu 10%.

Józef Górecki wraz z rodziną został w dniu 10 grudnia 1939 roku wysiedlony do Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie zmarł 27 marca 1944 roku, a zakład przydzielono „Arenhendlerowi".

W roku 1946 ciało jego zostało eks­humowane i ponownie pochowane na cmentarzu przy ulicy Kąkolewskiej w Le­sznie. Po wyzwoleniu Leszna fabrykę przejął syn Józef, który ją prowadził do czasu upaństwowienia w dniu l lipca 1951 roku. Ostatnim nabytkiem inwestycyjnym firmy „Górecki" był generator, uruchomiony pod koniec lat czterdzies­tych. Po upaństowieniu Zakład zmieniał kilkakrotnie przynależność organizacyj­ną i nazwę. Od roku 1973 podlega Za­kładowi Przemysłu Spożywczego „Koś­cian" w Kościanie.

Wytwórnia Octu w Lesznie aktualnie zatrudnia 21 pracowników i produkuje 1.300.000 litrów octu 10% rocznie. W la­tach 1975-1985 została poważnie zmode­rnizowana poprzez zakup i montaż szere­gu urządzeń (między innymi zakupiono filtr płytowy, wymienniki płytowe, tune­lową i linię rozlewczą). Ocet z leszczyńs­kiej wytwórni cieszy się dobrą renomą i używany był jako zarodowy przy uru­chamianiu produkcji w Octowniach Zie­lonej Góry i Parczewa. Z leszczyńskiej octowni ocet dostarczany jest do sieci handlowej 7 województw i przetwórni owocowo-warzywnych.

Od roku 1981 kieruje nią Roman Nendzewicz.

Wyroby leszczyńskiej fabryki prezen­towane były na wystawach regionalnych w latach 1926 i 1937.