Autor

Danuta Stępczak

Tytuł

Patroni naszych ulic. Śródmieście północ 4

Źródło

Przyjaciel Ludu

Uwagi

 

 

pl.   TADEUSZA   KOŚCIUSZKI

Tadeusz Andrzej Bonawentura Kościuszko, ur. 4. IV. 1746 w Mereczowszczyźnie (Wołyń), zm. 5. X. 1817 w Solurze (Szwajcaria), generał, Najwyższy Naczelnik Sił Zbrojnych Narodowych w powstaniu 1794 r. Rozbił armię rosyjską pod Racławicami. Wydał 6 maja 1794 Uniwersał Połaniecki, który znosił poddaństwo osobiste i ograniczał pańszczyzną chłopów. W sierpniu 1794 na wezwanie Kosynierów Wielkopolanie wzniecili powstanie przeciwko Prusakom. Kościuszko ostatnie swe lata spędził w Szwajcarii, a jego zwłoki spoczęły w grobach królewskich na Wawelu.

al.  ZYGMUNTA  KRASIŃSKIEGO

Zygmunt Krasiński, hrabia, ur. 19. II. 1812 w Paryżu, zm. 23. II. 1859 tamże. Pochowany został w rodzinnej posiadłości Krasińskich w Opinogórze. Poeta, dramaturg, powieściopisarz. Prawie całe życie spędził za granicą. Krasiński zaliczany jest do trzech wieszczów, obok Mickiewicza i Słowackiego. Wydał anonimowo najwybitniejsze swoje dzieło „Nie-Boska Komedia" (18,35). W roku 1836 wydał tragedię „Irydion", „Psalmy" i inne. Cenione są jego listy do ojca wydane w 1963, do A. Cieszkowskiego i D. Potockiej.

ul.   KAROLA   KURPIŃSKIEGO

Karol Kurpiński, ur. 6. III 1785 we Włoszakowicach k/Leszna, zm. 18. IX. 1857 w Warszawie, kompozytor, dyrygent, wydawca „Tygodnika Muzycznego", założyciel szkoły śpiewu, twórca oper: „Krakowiacy i Górale", „Pałac Lucypera", „Szarlatan", „Jadwiga Królowa Polski", „Zamek na Czorsztynie" i wielu innych. Pisał również utwory symfoniczne.

ul.   KAROLA   MARCINKOWSKIEGO

Karol Marcinkowski, ur. 20. VI. 1800 w Poznaniu, zm, 7, XI. 1846 tamże,

lekarz, polski działacz społeczny w Wielkopolsce. Jako lekarz brał czynny udział w powstaniu listopadowym. Z jego inicjatywy powstała Ziemiańska Spółka Akcyjna dla budowy Bazaru Poznańskiego w Poznaniu. Pod jego kierownictwem zorganizowano w 1841 Towarzystwo Pomocy Naukowej. W 1833 Akademia Nauk w Paryżu przyznała mu złoty medal za rozprawę o cholerze. Jako społecznik cieszył się dużym uznaniem społeczeństwa Wielkopolski.

ul.   GABRIELA   NARUTOWICZA

Gabriel Narutowicz, ur. 17. III. 1865 w Teleszach (Litwa), zm. 16. XII. 1922 w Warszawie, inżynier konstruktor, pierwszy prezydent II Rzeczypospolitej. W Szwajcarii, gdzie zamieszkał po studiach, budował elektrownie wodne, podobnie jak we Włoszech i Hiszpanii. W kraju zainicjował wykorzystanie wód Dunajca do rozwoju elektryfikacji. W latach 1920 — 1921 był ministrem robót publicznych, w 1922 ministrem spraw zagranicznych. Zginął od kuli wystrzelonej przez malarza Eligiusza Niewiadomskiego. W chwili śmierci piastował urząd prezydenta.

ul.   IGNACEGO  PADEREWSKIEGO

Ignacy Jan Paderewski, ur. 6. XI. 1860 w Kuryłówce na Podolu, zm. 29. VI. 1941 w Nowym Jorku, pianista i kompozytor. Był profesorem Konserwatorium w Warszawie. Koncertował w krajach Europy i obu Ameryk. Wystąpił w filmie „Sonata Księżycowa". W 1900 stworzył w Stanach Zjednoczonych Fundusz im. I. Paderewskiego, z którego co trzy lata przyznawane są nagrody kompozytorom amerykańskim. W 1910 ufundował Pomnik Grunwaldzki w Krakowie. W 1919 został prezesem Rady Ministrów spraw zagranicznych nowo powstałego państwa polskiego. Po zajęciu Polski przez wojska hitlerowskie Paderewski w 1940 roku stanął na czele rządu emigracyjnego. Po śmierci odznaczony Krzyżem Virtuti Militari. Pochowany na cmentarzu zasłużonych w Arlington. ul. JÓZEFA PONIATOWSKIEGO Józef Poniatowski, książę, ur. 7. V. 1763 w Wiedniu, zm. 19. X. 1813 pod Lipskiem bratanek Stanisława Augusta Poniatowskiego, generał, minster wojny, naczelny wódz wojsk Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji. W 1794 walczył bohatersko pod Warszawą. Służył w wojsku napoleońskim. W 1809 brał czynny udział w bitwie pod Raszynem. W czasie bitwy pod Lipskim, osłaniając odwrót armii napoleońskiej, zginął w nurtach Elstery.