Autor

Bronisław Świderski

Tytuł

Stosunki kościelne i wyznaniowe

Źródło

„Ilustrowany opis Leszna i ziemi leszczyńskiej” - reprint wydania z 1928 r

Uwagi

 

 

Stosunki wyznaniowe, mianowicie miasta Leszna i zacho­dniej części powiatu, zamieszkałej przez protestancką ludność niemiecką, dopiero w ostatnich latach uległy, przez ruch osiedlczy, wielkiej zmianie na korzyść kościoła katolickiego.

Leszno, za dawnych czasów przodująca w Wielkopolsce placówka kalwinizmu i wyznawców Lutra ze swą wybitną uczelnią Braci Czeskich, z której liczna młodzież szlachty i magnaterji polskiej korzystała, musiało, jako miasto o kul­turze bez wątpienia wyższej od przeciętnych innych miast w Wielkopolsce, wywierać niepośledni wpływ właśnie na wymienione a tak miarodajne w sprawach publicznych sfery naszego narodu. Jak daleko sięgał on, wynika z dominu­jącej roli, jaką w owe czasy sprawa wiary odgrywała w toczą­cych się wojnach, a nawet w kształtowaniu się państw w Euro­pie. Przecież front, przeciw Rzymowi również w Wielko­polsce przed 1655 r. skierowany, wytworzył sytuację, w któ­rej trudno było odróżnić patrjotę od zdrajcy sprawy Polski. Objaw ten, związany w wielkiej mierze z dyssydentami w Wielkopolsce, ze silną ostoją w Lesznie, doprowadził do nieporządanych tarć i poważnych zmagań tak na tle religijnem jak i politycznem, których wczesnym wynikiem był rozłam społeczności naszej, powodujący w końcu jego upadek. Nie ulega wątpliwości, że Leszno, ten ważki ośrodek Wielko­polskiej irydenty w 16. i 17. stuleciu, również politycznie jeszcze później dawało się Polsce we znaki, skoro zważymy, że przy lada sposobności zwracało się z prośbami o poparcie a nawet i obronę do elektorów i królów zagranicznych. Nie dziw więc, że po upadku Polski z entuzjazmem witali w murach Leszna króla pruskiego, jako oswobodziciela z pod jarzma polskiego, kalwini i lutrzy, nad którymi przez dwa i pół wieku rozłączał swe skrzydła opiekuńcze tak wzniosły — lecz rzadko idący w parze z racją stanu — „Duch dziejów Polski".

W 19 stuleciu wolno lecz stale podnosi się liczba kato­lików w Lesznie, które w 1920 r. niemal nagle zatraca swe dotychczasowe wyznaniowe oblicze przybierając charakter miasta katolickiego z garstką pozostałych kalwinów i cokolwiek liczniejszą ilością wyznawców Lutra.

Manifestacją uczuć religijnej większości był w mieście i w powiecie w maju r. 1923 imponujący zjazd katolicki, zaszczycony obecnością arcybiskupa śp. ks. Dalbora. Niezli­czone tłumy wiernych przybyły nań do Leszna z całej Wiel­kopolski.

Dnia 18. 19 i 20 marca 1927 r. odprawiono w Lesznie z inicjatywy ks. proboszcza Jankiewicza Misję parafjalną, którą swem przybyciem uświetnił Ks. Prymas Kardynał Hlond, który już w lutym tego samego roku zaszczycił swą obec­nością Ks. Dziekana Steinmetza w Osiecznie.