Autor

Zbigniew Gryczka

Tytuł

Od LKM do Klubu Sportowego „Unia” w Lesznie

Źródło

Przyjaciel Ludu 3-4/2000

Uwagi

 

 

Już 62 lata działa Klub Sportowy "Unia" w Lesz­nie, mający w swym dorobku wiele znaczących sukcesów liczących się w kraju. Ze skromnego ze­społu zapaleńców, organizujących biegi motocyklo­we, wycieczki i rajdy gwiaździste za własne środki finansowe, w latach trzydziestych XX w. powstał li­czący się w skali kraju klub sportowy, z własnymi motorami, bogatym zapleczem techniczno-gospodarczym i liczną grupą sportowców, szkoleniowców, działaczy i sympatyków, zapełniających stadion leszczyński od wielu lat.

Datą narodzin klubu motorowego w Lesznie jest 8 maja 1938 r., kiedy to odbyło się spotkanie organizacyjne, na którym postanowiono powołać Leszczyński Klub Motocyklowy. Miejscem narodzin była salka leszczyńskiego "Sokoła". Inicjatorem po­wstania zrzeszenia miłośników motorów w Lesznie w formie klubowej był Stanisław Ciesielski. Na tym­że zebraniu, w obecności 41 członków-założycieli, powołano pierwszy zarząd klubu w składzie: Idzi Dolata - prezes, Józef Nitsche - wiceprezes, Wa­cław Otto - kapitan sportowy, Władysław Chrobak -sekretarz, Stanisław Piotrowski - skarbnik. Kronikarza­mi klubu byli: Władysław Chrobak i Bernard Handke.

W kilka dni po zebraniu organizacyjnym za­rząd zarejestrował klub w starostwie jako stowarzy­szenie zwykłe, przedstawiając przyjęty na zebraniu założycielskim statut.

Głównym celem działalności klubu było pro­pagowanie sportu motorowego oraz organizacja imprez sportowych i wycieczek. Pierwszą imprezę klubową zorganizowano już 24 maja 1938 r. Była to wspólna wycieczka na motorach na Wyspę Konwaliową na Jeziorze Przemęckim. 18 września 1938 r. odbyły się pierwsze Jesienne Wyścigi na stadionie "Sokoła", poprzedzone pokazem motorowym, wywołującym znaczne zainteresowanie. W zawodach startowało 30 uczestników. Członkowie LKM brali też udział w zawodach organizowanych w Kościa­nie (5 lipca) oraz w Rawiczu (26 maja i 11 wrze­śnia). Największym zainteresowaniem cieszyły się wycieczki i rajdy. W 1939 r. zorganizowano wyścigi wiosenne oraz wiele imprez wycieczkowych. Licz­ba członków klubu nie uległa zmianie.

Wybuch II wojny światowej pozbawił człon­ków klubu motocykli i możliwości działania. Prezes klubu Idzi Dolata zmuszony był ukrywać się przed represjami ze strony władz okupacyjnych. Z zaso­bów klubu ocalały jedynie, dzięki zabiegom Wacła­wa Otto i Kazimierza Łuczaka, proporzec i doku­mentacja.

Po zakończeniu wojny sport polski zaczął się na nowo organizować. Leszczyński Klub Motorowy reaktywował swoją działalność 2 maja 1946 r., kie­dy to wybrano zarząd w składzie: Leon Fabiańczyk - prezes, Roman Nadolny - wiceprezes, Stanisław Krzymiński - sekretarz, Jan Boks - skarbnik, Wa­cław Otto - kapitan drużyny. 23 czerwca 1946 r. re­aktywowany klub zorganizował l rajd motocyklowy. Jego uczestnicy otrzymali mosiężne, pamiątkowe plakietki. Zorganizowano zawody na wyznaczonych trasach. Motocykle były różnych marek, początko­wo najczęściej niemieckie. W miarę normalizacji sytuacji w kraju pojawiły się inne marki. W 1946 r. rozpoczęto rozgrywanie wyścigów na torze żużlo­wym, na normalnych motocyklach, tylko czasami specjalnie przygotowanych. W 1946 r. na motorze zaczął jeździć niezwykle utalentowany żużlowiec leszczyński, Alfred Smoczyk.

W 1946 r. LKM liczył 60 członków. W 1947 r. nastąpił podział na sekcję rajdowo-szosową i żuż­lową. W tymże roku klub włączył się do obchodów 400-lecia miasta Leszna, organizując zjazd gwiaź­dzisty, upamiętniony plakietką i rajd szlakiem gra­nic powiatu leszczyńskiego (20.IV). Członkowie klubu brali udział w licznych zawodach. W sumie w 1947 r. motocykliści zdobyli 102 nagrody w 39 im­prezach, a Bolesław Dobrowolski otrzymał tytuł Mi­strza Polski. Na koniec roku klub liczył 113 człon­ków.

Rok 1948 był przełomowym dla leszczyńskie­go żużla. LKM rozpoczął specjalizację w tej dzie­dzinie. Pierwszy raz zorganizowano rozgrywki o Drużynowe Mistrzostwo Polski. Leszczyńska dru­żyna zajęła II miejsce i tym samym uzyskała prawo startu w l lidze. Na zakończenie sezonu reprezen­tacja Polski spotkała się z Czechosłowacją. Pola­cy, startujący na motocyklach Martin-Japp, zwycię­żyli. Bohaterem spotkania był Alfred Smoczyk, któ­ry wygrał wszystkie swoje biegi i uzyskał najlepszy czas dnia. Klub leszczyński stał się bezkonkuren­cyjny. W 1949 r. rozegrano pierwsze indywidualne i drużynowe mistrzostwa Polski na żużlu. Mistrzem drużynowym została "Unia" Leszno, a indywidual­nym A. Smoczyk (23.X.49). "Unia" dzierżyła ten za­szczytny tytuł przez 6 lat.

Nową nazwę klubu przyjęto 28 lipca 1949 r., w związku z powołaniem Zrzeszeń Sportowych. LKM przypadło zrzeszenie "Unia" i tak już pozostało.

W marcu 1949 r. LKM był organizatorem pierwszego obozu treningowego dla żużlowców, które odtąd znalazły swoje miejsce w przygotowa­niach do sezonu. Od 1950 r. leszczyński sport żużlowy przeżywał okres spontanicznego rozwoju. Otrzymano nowe maszyny. Lata 1949-1954 to pa­smo zwycięstw reprezentacji "Unii" Leszno, która przez 6 lat zdobywała zaszczytny tytuł drużynowe­go mistrza Polski na żużlu. Alfred Smoczyk, Józef Olejniczak, Marian Kuśnierek, Stanisław Glapiak i Zdzisław Smoczyk zaliczali się wówczas do najlep­szych żużlowców w kraju.

W1950 r. wybrano nowe władze klubu. Prze­wodniczącym zarządu został Antoni Smoczyk, oj­ciec wielokrotnego mistrza i rekordzisty torów Al­freda Smoczyka, tragicznie zmarłego w 1950 r. Dru­żyna "Unii" po raz drugi tytuł mistrza Polski zdobyła w składzie: J. Olejniczak, S. Glapiak, H. Woźniak i S. Przybylski. Indywidualnym mistrzem Polski zo­stał Józef Olejniczak. Kierownictwo klubu, oprócz imprez żużlowych, organizowało imprezy masowe, które najczęściej rozpoczynały i kończyły sezon. Ha­mulcem był brak własnego toru żużlowego. W lu­tym 1952 r. zarząd rozpoczął starania o przyznanie terenu pod budowę boiska z torem. Jeszcze w roku 1952 przystąpiono do prac modernizacyjnych, co umożliwiło 1 maja 1953 r. otwarcie stadionu i odby­cie zawodów żużlowych z ZS Stal-Ostrów. Dalsze prace modernizacyjne stadionu przy ul. 17 Stycz­nia 26 prowadzono etapami aż do 1960 r. Doku­mentację budowy wykonali: T. Rozpendowski, L. Sternal i T. Schmidt, a toru J. Olejniczak.

Po latach sukcesów, w latach 1955-58 nade­szły pierwsze niepowodzenia. Przybywało rywali. W tragicznych wypadkach zginęli: Franciszek Kutrowski (1953) i Stanisław Kowalski (1955) - wielka na­dzieja "Unii". W 1956 r. drużyna "Unii" została po raz pierwszy zdegradowana do II ligi. W tej sytuacji zarząd klubu podjął decyzję o zakupieniu dwóch najnowszych maszyn produkcji polskiej FJS. Te dzia­łania przyniosły efekty w następnym sezonie. W 1957 r. "Unia" zajęła II miejsce w II lidze i awanso­wała do ekstraklasy. W kolejnym Memoriale A. Smoczyka zwyciężył Henryk Żyto, wyrastający wów­czas na czołowego zawodnika "Unii". Przez 7 se­zonów (1958-1964) zespół dobrze radził sobie z krajowymi rywalami, zajmując trzecie, szóste i czwarte miejsce w rozgrywkach l ligi. W latach 1963-1965 pogorszyła się atmosfera, co było spo­wodowane szczupłością środków finansowych. W 1965 r. pojawiła się realna groźba zawieszenia dzia­łalności sekcji żużlowej. Sytuacja poprawiła się w 1966 r., kiedy uzyskano nadzwyczajną dotację na zakup 6 motocykli RSO. Sezon zakończono zdo­byciem mistrzostwa II ligi. W tym, trudnym dla klu­bu okresie, funkcję prezesa objął P. Augustyński. Szkoleniem żużlowców w 1966 r. ponownie zajął się J. Olejniczak. Odnotowano też pierwsze suk­cesy. Z. Jąder wywalczył w 1967 r. młodzieżowego mistrza Polski, a Z. Dobrucki został wicemistrzem. W1968 r. władze miasta Leszna dopomogły klubo­wi w kupnie 2 motocykli RSO, części i 7 skór dla sekcji żużlowej. W 1968 r. "Unia" na skutek awan­tur kibiców na meczu z" Polonią" Bydgoszcz otrzy­mała półroczny zakaz organizowania meczów żuż­lowych w Lesznie. W związku z zamknięciem toru w 1968 r. nie odbył się XVIII Memoriał im. A. Smo­czyka. Zaprzepaszczono szansę powrotu drużyny do l ligi. Sezon żużlowy roku 1969 rozgrywała dru­żyna "Unii" ze zmiennym szczęściem, zajmując drugie miejsce w rozgrywkach II ligi żużlowej i uzyskując awans do l ligi. W nagrodę za awans do l ligi otrzymała znaczną pomoc finansową na zakup czę­ści i motocykli dla drużyny.

W roku 1970 drużyna "Unii" przystąpiła do rozgrywek z 7 zawodnikami, z których 2 uległo po­ważnym kontuzjom na początku sezonu, co znacz­nie osłabiło zespół. Po rocznych startach w l lidze zespół spadł po raz kolejny do II ligi. W 1970 r. zmieniono regulamin Memoriału im. Alfreda Smoczyka, którego współorganizatorem od 1951 r. był "Express Poznański". Nowy regulamin uatrakcyjnił zawody. Do roku 1970 najlepsi w memoriałowych zawodach byli zawodnicy "Unii" (12 zwycięstw). Jesienią 1970 r. prezesem klubu został Marian Grys, wiceprezesem do spraw żużlowych Henryk Woźniak, a kierownikiem drużyny Józef Rzepka. W Memoriale im. A. Smoczyka, rozegranym na zakoń­czenie sezonu, zwyciężył Z. Dobrucki.

W 1972 r. w rozgrywkach II ligi "Unia" zajęła l miejsce i awansowała do l ligi. W 1973 r. zarząd klubu powołał na stanowisko trenera Andrzeja Pogorzelskiego, który wyszkolił spory zastęp żużlow­ców, między innymi Romana Jankowskiego, wier­nemu klubowi do dzisiaj.

W 1973 r. zarząd klubu, przy pomocy władz Leszna, przystąpił do odnowienia parku maszyn. Leszczyński oddział PKS ufundował klubowi przy­czepę autobusową, przystosowaną do transportu motocykli na mecze wyjazdowe. Zespół "Unii" zajął wówczas w ekstraklasie V miejsce. Na przełomie lat 1974 i 1975 dokonano przebudowy toru żużlo­wego. Skrócono go z 386,5 m do 354 m i ułożono nową nawierzchnię z wielkopiecowego żużla.

Rok 1976 rozpoczął nowy okres sukcesów w historii klubu. W rozgrywkach o Drużynowe Mistrzo­stwo Polski drużyna zajęła III miejsce, a Zdzisław Dobrucki zdobył tytuł Indywidualnego Mistrza Pol­ski. Od września 1976 r. funkcję kierownika druży­ny pełnił Jan Nowicki. Rok 1977 to kolejna moder­nizacja stadionu im. A. Smoczyka, związana z Centralnymi Dożynkami w Lesznie. Po modernizacji sta­dionu zwiększył pojemność do 40000 widzów. Wy­budowano bardzo dobre zaplecze gospodarczo-techniczne. Tor uzyskał licencję międzynarodową FIM. Drużyna zdobyła tytuł wicemistrza Polski.

W 1978 r. na leszczyńskim torze doznał groź­nej kontuzji Jerzy Kowalski i wkrótce zmarł (22 sierp­nia 1978 r.). Z okazji 40-lecia działalności klubu wybito medal pamiątkowy autorstwa pracowników LF Pomp w Lesznie, który wręczono zasłużonym osobom. W 1979 r. "Unia" zdobyła po raz kolejny tytuł mistrzowski. Podobny sukces uzyskała w 1980 r. Ponadto Roman Jankowski, wespół z reprezenta­cją, zdobył brązowy medal w finale Drużynowych Mistrzostw Świata we Wrocławiu. Zawodnik ten odnosił coraz większe sukcesy. W 1982 r. wywal­czył Złoty Kask i 270 pkt w 89 wyścigach. Z tym wynikiem był pierwszym zawodnikiem ekstraklasy. W 1983 r. drużyna "Unii" uplasowała się na drugiej pozycji w l lidze. W1984 r. "Unia" ponownie zdoby­ła Drużynowe Mistrzostwo Polski i została mistrzem l ligi. Najlepszymi zawodnikami byli: R. Jankowski, Z. Kasprzak i M. Okoniewski. Na początku sezony władzom klubu udało się zakupić najnowsze silniki marki Godden. Roman Jankowski zdobył Złoty Kask, a wspólnie z Zenonem Kasprzakiem wywal­czył mistrzostwo Polski wjeździe parami.

Od 1984 r. datuje się wpisanie stadionu "Unii" do kalendarza wielkich imprez światowych. Na lesz­czyńskim torze odbyły się, 18 sierpnia 1984 r, fina­ły Drużynowych Mistrzostw Świata z udziałem ze­społów: Danii, Anglii, USA i Polski. Odtąd organizu­je się tu imprezy żużlowe o światowym znaczeniu.

Zespół "Unii" w sezonie 1985 i 1986 zdobył trzecią lokatę w lidze. Czołowym zawodnikiem był Roman Jankowski. Rok 1987 to powrót "Unii" na pierwsze miejsce w tabeli i kolejny złoty medal dla zespołu, którego zawodnicy nie przegrali w 1987 r. żadnego meczu.

W sezonie 1988 r. "Unia" obchodziła jubile­usz 50-lecia działalności. Nadano specjalny, uro­czysty, charakter zawodom żużlowym. Ponadto, sta­raniem zarządu klubu, wydano pracę pod tytułem "50 lat KS "Unia" Leszno", autorstwa Lecha Czerwińskiego, Romana Majewskiego, Antoniego Ne-czyńskiego i Adama Zająca. W 1988 r. drużyna "Unii" obroniła tytuł Drużynowego Mistrza Polski i zdobyła złoty medal. Czołowymi zawodnikami se­zonu byli: Z. Kasprzak i R. Jankowski.

W roku przemian ustrojowych 1989 rozgryw­ki DMP l ligi daty pierwsze miejsce "Unii". Najlep­sze wyniki osiągnęli liderzy z 1988 r. Rekordzistą toru w Lesznie (342,5 m) został Eric Gundersen z Danii, który w dniu 5 sierpnia 1989 r. uzyskał czas 62,6 sęk. 30.IX.1989 r. zrezygnował z funkcji pre­zesa M. Grys. Jego następcą został Stanisław Mizgalski.

W 1990 r., w celu uatrakcyjnienia spotkań li­gowych, Główna Komisja Sportu Żużlowego wpro­wadziła nowy system rozgrywek. Pierwszą ligę two­rzyło 8 drużyn. W tym sezonie GKSŻ dopuściła w polskiej lidze do startu dwóch zawodników zagra­nicznych. Jednak w barwach leszczyńskiej "Unii" nie wystąpił żaden z zagranicznych zawodników, co prawdopodobnie było przyczyną spadku zespo­łu na szóstą pozycję w l lidze. Najlepsze wyniki w sezonie uzyskali: Z. Krakowski i R. Jankowski.

Rok 1991 w wyniku splotu różnych proble­mów, a szczególnie finansowych i kontuzji zawod­ników spowodował spadek "Unii" do II ligi. Na czele zawodników uplasowali się Roman Jankowski i Piotr Pawlicki. Z dniem 31 stycznia 1991 r. z pełnienia funkcji w klubie zrezygnował Jan Nowicki. Zaku­piono motory Per Jonson.

Rok 1992 leszczyńska drużyna żużlowa roz­grywała w II lidze. Zespół wzmocniono dwoma re­prezentantami ligi angielskiej i dwoma reprezentan­tami ligi czechosłowackiej. 19 maja 1992 r. poważ­nemu wypadkowi uległ w Gorzowie Piotr Pawlicki. Klub poniósł dużą stratę, a zawodnik trwały uszczer­bek na zdrowiu. Mimo tego zespół "Unii" uplasował się na drugim miejscu II ligi i awansował do ekstra­klasy.

W sezonie żużlowym 1993 r. w składzie "Unii" jeździli zawodnicy zagraniczni: Amerykanin Greg Hanckok i Czesi: Zdenek Tesar i Roman Matousek. Amerykanin uzyskał najwięcej punktów, a następ­nymi byli Z. Tesar i Z. Kasprzak. Drużyna zajęła VII miejsce w l lidze i utrzymała prawo startu pierw­szoligowego w 1994 r. W 43 Memoriale im. A. Smoczyka zwycięzcą został G. Hanckok.

23 listopada 1993 r. odbyło się kolejne walne zgromadzenie, na którym wybrano nowy zarząd. Prezesem został Zbigniew Potok. W 1993 r. jubile­usz 50-lecia na stanowisku kierownika startu ob­chodził Jerzy Wojciechowski (zmarły w czerwcu 2000 r.). W tymże roku powołano Fundację Lesz­czyńskiego Klubu Motocyklowego „Unia", przyjmu­jącą za cel działania stworzenie warunków mate­rialnych do rozwoju leszczyńskiego sportu żużlo­wego i udzielanie pomocy zawodnikom klubu, któ­rzy ulegli wypadkom na torze. Prezesem Fundacji został Jan Ludwiczak z Mościszek.

Rok 1994 był okresem poważnych trudności, głównie finansowych, co miało swoje odbicie w spadku formy drużyny żużlowej. Brakowało pieniędzy na najkonieczniejsze wydatki. Drużyna spadła do II ligi. 28 listopada 1994 r. członkowie powierzyli funkcję prezesa zarządu klubu Rufinowi Sokołowskiemu, z którym łączono widoki na poprawę sytuacji.

W roku 1995 zabłysło dla zawodników, człon­ków i kibiców światło nadziei. Zarząd klubu pozy­skał bogatych sponsorów, spłacono poważną część długu. Drużyna uzyskała 8 nowych motocykli, 5 ju­niorów zdało licencję, Roman Jankowski zajął 4 miejsce w Finale Złotego Kasku. Zorganizowano 22 imprezy sportowe, odnotowując zwiększone zainteresowanie kibiców żużlem.

W lutym 1996 r. uzupełniono skład zarządu klubu o dwóch przedstawicieli sponsorów. Do skła­du drużyny zakontraktowano na sezon 1996 Legha Adamsa. Drużyna wywalczyła awans do l ligi żuż­lowej i zdobyta kilka medali mistrzostw Polski. Zor­ganizowano 26 imprez sportowych, co poprawiło sytuację finansową klubu. Dużą pomoc uzyskano od sponsorów: PPF "Akwawit" i Urzędu Miejskiego w Lesznie, co umożliwiło prawie całkowitą likwida­cję zadłużeń.

Rok 1997 był dla klubu pod wieloma wzglę­dami bardzo łaskawy. Zwiększyły się w sposób zna­czący dochody, co pozwoliło na prawidłową działal­ność. Drużyna żużlowa w składzie: Roman Jankow­ski, Dariusz Baliński, Andrzej Korolew, Robert Mikołajczak, Adam Skórnicki, Damian Baliński, Andrzej Szymański, Maciej Jąder, Leigh Adarns, Ronye Correy, Graig Boye, prowadzona przez Bole­sława Ossowskiego i Bernarda Jądera zajęła 5 miej­sce w l lidze żużlowej. Mistrzostwo Polski juniorów wjeździe parami zdobyli: Adam Skórnicki, Damian Baliński i Andrzej Szymański. W Pucharze Polski lesczyńskie "Byki" zajęły 11 miejsce. W1997 r. "Unia" zorganizowała 4 duże żużlowe turnieje indywidual­ne. Wszystkie miały dobrą frekwencję. Wysoką ocenę uzyskał klub w klasyfikacjach prowadzonych przez Główną Komisję Sportu Żużlowego dla 22 klubów żużlowych w Polsce, zajmując miejsca od 1 do 5 w poszczególnych kategoriach.

Z okazji 60-lecia "Unii" odbyły się 24 maja 1998 r. specjalne zawody żużlowe. W półwieczu istnienia ligi żużlowej "Unię" zaliczono do pierwszej czwórki drużyn w rankingu najlepszych.

W 1999 r. jeżdżącym trenerem "Unii" został Roman Jankowski wierny klubowi od ponad 25 lat. Prowadzi drużynę, żużlową z sukcesami w ekstra­klasie. Oby było tak dalej.

 

Zbigniew Gryczka

Od redakcji: Niniejszy referat, wygłoszony na se­sji przez Mirosława Gertycha, kończy część PL poświęconą sesji „Zanim zapłonie znicz olimpijski..."