Autor

Mirosława Komolka

Tytuł

Związek Harcerstwa Polskiego

Źródło

Przyjaciel Ludu 3/1988

Uwagi

 

 

Wkrótce po założeniu drużyn harcers­kich w szkołach średnich rozpoczęły dzia­łalność drużyny ,,wilcząt" w szkołach powszechnych. Podobna inicjatywa zro­dziła się i w innych regionach Polski. W najwcześniejszej formie organizacyjnej była to forma przeszczepienia na grunt polski tzw. „wilcząt" Baden - Powella. Tematyka zabaw „wilcząt" była jednak zbyt odległa od zainteresowań naszych dzieci i próby zakończyły się niepowodze­niem. Polscy instruktorzy harcerstwu zmodyfikowali metodę pracy ,,wilcząt" przenosząc ją z krajów tropikalnych i dżungli do świata ludzi współczesnych. Opracowano też sprawności zuchowe.

W Lesznie najwcześniej drużyny zu­chowe powstały w szkołach ćwiczeń. Inic­jatorami założenia drużyn zuchowych byli najczęściej uczniowie i uczennice se­minariów. Z inicjatywy harcerzy semina­rium męskiego 8.III.1922 roku założona została drużyna zuchowa przy szkole ćwiczeń seminarium męskiego. Począt­kowo liczyła 8 zuchów. Drużynowym został Stefan Boruczkowski, od roku 1924 funkcję drużynowego pełnił Henryk Żywicki, a po nim uczeń seminarium Gracjan Szymankiewicz. Wkrótce potem harcerki z seminarium żeńskiego zorgani­zowały drużynę „mrówek" przy szkole ćwiczeń istniejącej przy seminarium nau­czycielskim żeńskim.

Do połowy lat dwudziestych działały przy wszystkich szkołach powszechnych Leszna drużyny zuchowe. Gromady zu­chów najczęściej przybierały nazwy: Isk­ry, Płomienie, Błyski, Promyki, Leśne Duszki. Leśne Pszczoły, Robotnice, Stra­żniczki. Krasnoludki, Grzybowe Ludki, Niedźwiedzie, Lisy, Wilki, Rysie, Żubry. Najliczniejsze były zawsze drużyny działające przy szkołach ćwiczeń istniejących przy seminariach leszczyńskich. W 1934 roku V Drużyna im. Stasia Tarkowskiego przy szkole ćwiczeń seminarium męskie­go liczyła I57osób tj. około 50% wszystkich uczniów w szkole, jako jedna z osta­tnich powstała 1.VI.1935 roku drużyna zuchowa im. św. Jana Bosko przy prywa­tnej szkole powszechnej Władysława Romana Trzeciaka.

Funkcje opiekunów i drużynowych najczęściej pełnili harcerze seminariów. Nie zaprzestali oni działalności harcers­kiej po ukończeniu nauki w szkole. Wielu z nich rozpoczęło prace w Leszczyńskich szkołach powszechnych, do których przenieśli doświadczenie z pracy w organizacji. Jan Kuczkowski aktywny działacz harcerski w seminarium męskim, po rozpoczęciu pracy nauczycielskiej w szkole powszechnej męskiej niezwykle ożywił działalność organizacyjną. Liczba harcerzy wzrosła. W 1932 roku drużyna Orląt Lwowskich liczyła już 70 członków (w I928 roku 49). Podobnie było w szkole powszechnej żeńskiej. W 1936/37 roku drużyna im. Emilii Plater liczyła 58 dziewcząt, a druga drużyna 22 harcerki.

Powstanie drużyn starszoharcerskich.

Myśl zawiązania się pierwszych drużyn starszoharcerskich zrodziła się pod ko­niec lat dwudziestych. Wtedy to najbardziej aktywni harcerze, absolwenci gimnazjum męskiego i seminariów postano­wili kontynuować działalność harcerską,  rozpowszechnić ideę harcerstwa wśród młodzieży starszej.

Pierwsze Koło Starszego Harcerstwa założone zostało jesienią l930 roku. Druży­na. niekiedy nazywana Kołem, przyjęła za patrona Kazimierza Pułaskiego. Było to koło koedukacyjne i skupiało przeważ­nie absolwentów seminariów i gimnazjów. Na czele koła stał kierownik. Przez kilka lat funkcję te pełnił dh Albin Kwiatkowski. Zastępcami jego byli kierownicy sekcji żeńskiej i męskiej. Oprócz tego działała 3 osobowa rada koła, w skład której wchodzili sekretarz, skarbnik i członek rady.

Aktywnymi działaczami koła byli: Antoni Kurzawski, Karolina Nawrocikówna, Władysław Piosicki, Halina Skrzypczakówna, Antoni Scheibe. Na walnym zgromadzeniu wybierano redak­tora naczelnego czasopisma „Czuwaj" wydawanego przez drużynę przy współudziale Koła Przyjaciół Harcerstwa. Z re­dakcją czasopisma związani byli w różnych okresach emisji gazety Albin Kwiatkowski, Ignacy Laskowski, Czesław Wielgosz, Witold Ratajczak, Jerzy Kermel, Jan Kuczkowski, Tadeusz Kowalski, który przez pewien okres pełnił również funkcję kierownika koła. W różnych okresach koło skupiało 12 – 20 harcerzy. Niektórzy z byłych harcerzy włączali się jako tzw. sympatycy przeprowadzenia różnych akcji, organizowania imprez i uroczystości.

W 1935 roku przy szkole prywatnej Wł.R. Trzeciaka zorganizowano sekcję żeńska Kola Starszego Harcerstwa. Utworzony został jeden zastęp próbny. O liczbie osób i dalszych losach zastępu nic nie wiadomo. W tym samym czasie zorganizowane zostało zrzeszenie Starszego Harcerstwa „Tęcza”. Była to drużyna żeńska, do której należały przeważnie dziewczęta pracujące w handlu, rzemiośle, pomoce domowe, absolwentki szkół zasadniczych zawodowych. Myślą przewodnią pracy drużyny były hasła:  „Idealna gospodyni to nasz cel" i drugie „Nie ograniczajmy naszych wiadomości do tego, co zdobyłyśmy w szkole, lecz rozszerzajmy je stale".

W 1936 roku rozpoczęło działalność Zrzeszenie Starszoharcerskie im. Emilii Sczanieckiej. Do drużyny należało 16 osób w wieku 16 – 30 lat. Były to przeważnie młode absolwentki seminarium żeńskiego. W połowie lal trzydziestych powstała kolejna drużyna harcerska. Zorganizowana została przy rodzinie kolejo­wej, stowarzyszeniu działającym przy węźle kolejowym w Lesznie. Pierwsza zbiórka drużyny odbyła się 15.VII.1935 roku. Drużyna przyjęła nazwę: VII Dru­żyna Skautów im. Henryka Dąbrows­kiego przy Rodzinie Kolejowej. Na pierwszej zbiórce obecnych było 7 harcerzy. Drużynowym został dh Ludwik Czarnecki, a przybocznym Franciszek Kuchar­ski. Początkowo drużyna składała się z dwóch zastępów: Żubrów i Rysi.

Pod koniec 1936 roku liczba harcerzy wzrosła do 30, w rok później do 40, a w 1938 do 50 harcerzy. Nowi harcerze najczęściej rekrutowali się z absolwentów szkoły przemysłowo-handlowej, zatrudnionych w węźle kolejowym w Lesznie. Najbardziej aktywne było Koło Starsze­go Harcerstwa im. K.Pułaskiego oraz Zrzeszenia Starszego Harcerstwa „Tęcza”. O pracy pozostałych drużyn starszoharcerskich nie zachowały się poza rejestra­cją i niekiedy planami pracy żadne informacje.